Αστάθεια

Υπάρχει ένας εύκολος και προφανής τρόπος για να ερμηνεύσεις την πολιτική αστάθεια στην πατρίδα μας. Παίρνεις ένα λευκό χαρτί και αρχίζεις να το γεμίζεις με θεσμικές παθογένειες. Δεν θα σου φτάσει η μία σελίδα, πρέπει να το γυρίσεις και από την άλλη πλευρά. Και αν χρειαστεί, μπορεί να προστεθεί παράρτημα αφιερωμένο στη σημερινή κυβέρνηση. Ναι, όλα αυτά είναι λόγοι που εξηγούν με πειστικότητα την πολιτική αστάθεια. Ομως δεν δίνουν πλήρη απάντηση, η ανάλυση είναι ατελής. Διότι πολιτική αστάθεια έχουμε και σε χώρες με κυβερνήσεις επιπέδου Champions League, όταν εμείς δεν βγαίνουμε καν στην Ευρώπη. Τα ίδια φαινόμενα εμφανίζονται και σε κοινωνίες με πολύ πιο ισχυρούς θεσμούς, πιο λειτουργικές κυβερνήσεις και μεγαλύτερη θεσμική μνήμη από τη δική μας.

Η αλήθεια είναι πιο σύνθετη. Και δεν έχει να κάνει μόνο με Τέμπη, ακρίβεια, νυχτερινές τροπολογίες και άλλα σχετικά. Η Ελλάδα βρίσκεται μέσα σε έναν κόσμο που έχει κρεμαστεί από την κουπαστή και βγάζει τα άντερά του στη φουρτουνιασμένη θάλασσα.

Ζούμε σε μια εποχή γεωπολιτικής ανασφάλειας, οικονομικής αβεβαιότητας, τεχνολογικής ανατροπής και πολιτισμικής κόπωσης. Οι μεγάλες αφηγήσεις που παρείχαν σταθερότητα, η πρόοδος, η παγκοσμιοποίηση, η φιλελεύθερη δημοκρατία ως αυτονόητο πλαίσιο έχουν ραγίσει. Και όταν ραγίζει το πλαίσιο, αρχίζει και καταρρέει ο δείκτης εμπιστοσύνης.

Σε αυτό το περιβάλλον, ο αντισυστημισμός δεν είναι ελληνική ιδιορρυθμία. Είναι η αναπόφευκτη εξέλιξη των πραγμάτων. Και σε ένα δικτυωμένο περιβάλλον εξελίσσεται σε διεθνές φαινόμενο. Ακόμη και αν η χώρα διέθετε την καλύτερη δυνατή κυβέρνηση, με τεχνοκρατική επάρκεια και πολιτική εντιμότητα, δεν θα απέφευγε κύματα δυσπιστίας, θυμού και αποστροφής προς το «σύστημα». Οχι επειδή οι κυβερνήσεις αποτυγχάνουν πάντα, αλλά επειδή οι κοινωνίες δυσκολεύονται να αντέξουν έναν κόσμο χωρίς σταθερά σημεία αναφοράς, χωρίς πασαλάκια πάνω στα οποία μπορούν να δέσουν τη σκηνή τους. Και τι σημαίνει αυτό; Λιγότερη πολιτική ευθύνη; Κάθε άλλο. Το ζητούμενο σήμερα δεν είναι η υπόσχεση μιας ανύπαρκτης κανονικότητας, αλλά η διαχείριση της αβεβαιότητας. Σήμερα οι απελπισμένοι και οι άφρονες αναζητούν σωτήρες και Μεσσίες. Οι σώφρονες, λογική και σοβαρότητα. Ολοι τους είναι με δεμένα μάτια και ψάχνουν στα τυφλά.

Και ένα μαντολίνο επίσης θα έκανε δουλειά. Μέσα σε δύο ημέρες ο πρόεδρος Τραμπ έφερε, κυριολεκτικά, τα πάνω κάτω στον πλανήτη. Πρώτα έκανε μία ανάρτηση για το κρύο που σαρώνει τις ΗΠΑ. «Τι έγινε η υπερθέρμανση του πλανήτη;» αναρωτήθηκε. Την επομένη ανέβασε εικόνα που δείχνει τον ίδιο να βαδίζει στην Αρκτική, κρατώντας έναν πιγκουίνο από το πτερύγιο. Με το άλλο πτερύγιο ο πιγκουίνος κρατάει μία αμερικανική σημαία. Ολοι γνωρίζουμε ότι στην Αρκτική δεν υπάρχουν πιγκουίνοι. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει έστω και ένας άνθρωπος στον Λευκό Οίκο που διαθέτει την ίδια πληροφόρηση με εμάς. Υποθέτω κάποιος θα βρέθηκε που ενημέρωσε τον πρόεδρο για το ασυμβίβαστο της ανάρτησης. Ωστόσο τίποτα δεν μπορεί να χαλάσει μια καλή ιδέα του προέδρου. Το πολύ να ζητήσει τη μεταφορά πιγκουίνων στην Αρκτική, να έχουν παρέα οι αρκούδες. Λογικά η επόμενη ανάρτηση θα είναι αυτή που είδα σε ένα meme: με τον ίδιο να βαδίζει προς την Αυστρία, κρατώντας από το πόδι ένα καγκουρό.

Εχεις αφήσει κάτι από τα νιάτα σου σε φοιτητικό αμφιθέατρο υποδυόμενος τον επαναστάτη που θέλει να αλλάξει τον κόσμο; Εχεις στήσει ίντριγκα τριών ατόμων για να υπονομεύσεις την αντίπαλη φράξια των τεσσάρων;

Εχεις περάσει νύχτες στην Ικαρία ή στη Γαύδο συνδυάζοντας το μεθυσμένο φλερτ με προσαρμογή της μαρξιστικής ανάλυσης πάνω στην αντίφαση του λαϊκού καπιταλισμού; Εχεις αναρωτηθεί αν το κίνημα της Οικολογίας αφαιρεί δυναμισμό και μαχητικούς πόρους από την ταξική πάλη; Αν απαντάς θετικά έστω και σε μία από τις παραπάνω ερωτήσεις, τότε η Νέα Αριστερά είναι ο χώρος σου. Οσο υπάρχει ακόμα. Διότι, όπως προέκυψε στο συνέδριο, το δίλημμα είναι η συμπόρευση με άλλες δυνάμεις (Τσίπρας) ή η ανασύσταση της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Λυπάμαι, αλήθεια, αλλά το προσδόκιμο ζωής έχει μπει στις καθυστερήσεις.

Στα 40 σου έχεις συμπληρώσει 22 χρόνια ενήλικης ζωής. Υποτίθεται αξιολογείς με μεγαλύτερη σοβαρότητα τον κόσμο και τη θέση σου σε αυτόν. Ο Αλεξ Χόνολτν σκαρφάλωσε, χωρίς σκοινιά και προστατευτικά μέσα, σε έναν ουρανοξύστη 500 μέτρων. Εβαλε καλό χρήμα στην τσέπη. Αλλά πάλι αφήνει ένα τεράστιο ερώτημα αναπάντητο. Γιατί;