Από αδύναμος κρίκος σε παράγοντα σταθερότητας

Μέσα σε ένα εκρηκτικό διεθνές περιβάλλον και με την παγκόσμια οικονομία να αντιμετωπίζει πολλαπλές διαταραχές, ιδιαίτερα στον ενεργειακό τομέα, που δημιουργούν πληθωριστικές πιέσεις, διατυπώνονται συχνά ανησυχίες ότι ο κόσμος μπορεί να βρίσκεται στις παραμονές ενός μείζονος γεγονότος, όπως ήταν η χρηματοπιστωτική κρίση του 2007/8.

Σε αντίθεση με το 2008, σήμερα δεν υπάρχει ένας προφανής πυρήνας συστημικού κινδύνου αντίστοιχος με την αγορά subprime. Υπάρχει, όμως, μια πρωτοφανής συσσώρευση επενδύσεων και κεφαλαίων γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, σε συνθήκες υψηλού δημόσιου χρέους, γεωπολιτικών εντάσεων και ανατροπής των παγκόσμιων εμπορικών ισορροπιών. Συγχρόνως, μια άλλη διαφορά είναι ότι το 2008, παγκοσμίως, το χρηματοπιστωτικό σύστημα ήταν μέρος του προβλήματος.

Σήμερα, τουλάχιστον στην Ευρώπη, αποτελεί περισσότερο μέρος της άμυνας απέναντι στο πρόβλημα. Είναι ακριβώς η εμπειρία εκείνης της κρίσης που έχει οδηγήσει σε αυστηρή και συντηρητική εποπτεία του τραπεζικού συστήματος από την ΕΚΤ.

Αλλά και η ελληνική οικονομία έχει σήμερα πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά. Το τσουνάμι της διεθνούς κρίσης βρήκε τη χώρα με το υψηλότερο δημόσιο χρέος στην ευρωζώνη. Με δίδυμα ελλείμματα και εκτός ελέγχου έλλειμμα του προϋπολογισμού που έφτασε το 15,4% το 2009. Το τραπεζικό σύστημα, που δεν προέβλεψε αφερεγγυότητα του Δημοσίου, είχε δώσει έμφαση στην επέκταση και λιγότερο στην ανθεκτικότητα. Και το πιο σημαντικό: όταν διατυπώθηκαν οι πρώτες προειδοποιήσεις για άμεσο κίνδυνο, δεν εισακούστηκαν.

Σήμερα, η Ελλάδα είναι μια άλλη χώρα δημοσιονομικά. Αποπληρώνει το χρέος της ταχύτερα από τα χρονοδιαγράμματα και προβλέπεται σύντομα να έχει μικρότερο λόγο χρέους/ΑΕΠ από την Ιταλία και περίπου ίδιο με τη Γαλλία, η οποία όμως αντιμετωπίζει σοβαρές δημοσιονομικές προκλήσεις. Δανείζεται φθηνότερα και από τις δύο. Δεν πρόκειται μόνο για μια σύγκριση αποδόσεων ομολόγων. Είναι ίσως η πιο απτή ένδειξη της αλλαγής στον τρόπο με τον οποίο οι αγορές αντιλαμβάνονται πλέον τον ελληνικό κίνδυνο.

Οταν η Γερμανία, άλλοτε ατμομηχανή της Ευρώπης, είναι ξανά ο μεγάλος ασθενής της, όπως στις αρχές του αιώνα,  η ελληνική οικονομία αναπτύσσεται. Εχουμε ένα τραπεζικό σύστημα, με επίπεδα κεφαλαιακής επάρκειας, ρευστότητας και εταιρικής διακυβέρνησης αντίστοιχα των ευρωπαϊκών τραπεζών, το οποίο στηρίζει τις ελληνικές επιχειρήσεις και την ανάπτυξη. Η φιλοεπενδυτική πολιτική (και σταδιακά κουλτούρα) αποτελεί το εφαλτήριο για μια ροή επενδύσεων που αναμένεται να φτάσουν τα 46,2 δισ. φέτος ή 17,8% του ΑΕΠ από 19,6 δισ. και 11,2% το 2015.

Η διεθνής κοινότητα δεν παύει να εκπλήσσεται με τους Ελληνες – άλλοτε δυσάρεστα, σήμερα θετικά. Είμαστε πάλι μια εξαίρεση, αυτή τη φορά για τους σωστούς λόγους. Θα ήταν μεγάλο λάθος να θεωρήσουμε ότι η σημερινή εικόνα είναι μόνιμη. Οι αγορές δεν ανταμείβουν το παρελθόν, αλλά την αξιοπιστία του μέλλοντος. Η Ελλάδα κέρδισε δύσκολα το δικαίωμα να αντιμετωπίζεται ως μέρος της λύσης και όχι του προβλήματος. Το πραγματικό στοίχημα είναι να μην ξεχάσει ποτέ πόσο ακριβά πλήρωσε όταν συνέβη το αντίθετο.

Ο Φωκίων Καραβίας είναι διευθύνων σύμβουλος της Eurobank.