Στον «αέρα» τα νέα ραντάρ στον «Ελ. Βενιζέλο»: Καθυστερεί ο εκσυγχρονισμός με φόντο καταγγελίες

Στον «αέρα» βρίσκεται και πάλι η πολύπαθη προμήθεια του νέου συστήματος ραντάρ για τον εκσυγχρονισμό του ελέγχου της εναέριας κυκλοφορίας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ), με το συνολικό κόστος να έχει πλέον υπερδιπλασιαστεί μέσα σε λιγότερο από τριάμισι χρόνια!

Είναι ενδεικτικό ότι τον Οκτώβριο του 2022 το κόστος «Εκσυγχρονισμού του Συστήματος Διαχείρισης της Εναέριας Κυκλοφορίας της ΥΠΑ» είχε προϋπολογιστεί σε 76.880.000 ευρώ, ενώ στις 18 Φεβρουαρίου 2026 το κόστος «Αναβάθμισης του Εθνικού Συστήματος Εναέριας Επιτήρησης και Επεξεργασίας Δεδομένων» εκτοξεύτηκε στα 159.881.870,08 ευρώ – αύξηση 108%!

Λόγω των καθυστερήσεων ετών στην υλοποίηση του έργου και της εκρηκτικής αύξησης της εναέριας κυκλοφορίας, από πλευράς ΥΠΑ επελέγη η λύση της απευθείας ανάθεσης σε συγκεκριμένο προμηθευτή, με τη σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων. Το αντικείμενο περιελάμβανε αναβαθμίσεις και καινούργια ραντάρ, εκσυγχρονισμό του λογισμικού και τη διασύνδεση μεταξύ τους κρίσιμων υποδομών.

Κι ενώ όλα έδειχναν ότι η σύμβαση θα υπογραφεί άμεσα, ήρθε πριν από λίγες μέρες η παρέμβαση ανταγωνιστικής ευρωπαϊκής εταιρείας να «παγώσει» (άγνωστο για πόσο) την όλη διαδικασία. Σε επίσημη επιστολή προς το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, την αρμόδια Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων και το Ελεγκτικό Συνέδριο καταγγέλλεται η επιλογή της απευθείας ανάθεσης, γίνεται λόγος για υπερκοστολόγηση του έργου και εγείρονται σοβαρά ερωτήματα περί διαφάνειας και ίσης μεταχείρισης των προμηθευτών.

Το «νεότερο» ιστορικό της πολύπαθης προμήθειας του νέου συστήματος Radar για την ΥΠΑ ξεκινάει από το 2022. Στις 4/10/2022 η τότε διοίκηση της Υπηρεσίας με επικεφαλής τον Γεώργιο Δριτσάκο, με την απόφαση ΚΓ/Δ6/Α 24990, ενέκρινε τη «Διαδικασία σύναψης δημόσιας σύμβασης για τον Εκσυγχρονισμό του Συστήματος Διαχείρισης Εναέριας Κυκλοφορίας της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας», συνολικής εκτιμώμενης δαπάνης 76.880.000 ευρώ.

Είχαν προηγηθεί μακροχρόνιες διαπραγματεύσεις, αναβολές και καθυστερήσεις για μια προμήθεια κρίσιμη για την ασφάλεια των πτήσεων και την εύρυθμη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας στη χώρα.

Σημειώνεται ότι ο εκσυγχρονισμός του συστήματος ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας είχε ήδη καθυστερήσει δραματικά, αφού το σύστημα στηριζόταν ακόμη (και εξακολουθεί να στηρίζεται έως και σήμερα!) σε τεχνολογία του τέλους του προηγούμενου αιώνα (το σύστημα PALLAS έχει εγκατασταθεί από το 1999!).

Το 2022, με την υπ’ αριθμόν Δ19/2022 σύμφωνη γνώμη της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ), εγκρίνεται η απευθείας ανάθεση στη γαλλική THALES της προμήθειας, που περιλάμβανε μεταξύ άλλων:

Ο συγκεντρωτικός προϋπολογισμός της συγκεκριμένης δημόσιας σύμβασης ήταν 76.880.000 ευρώ.

Τρία χρόνια και τέσσερις μήνες αργότερα και συγκεκριμένα στις 18/2/2026 συνεδρίασε το νεοσυσταθέν ΔΣ της ΥΠΑ (που στο μεταξύ μετασχηματίστηκε σε ΝΠΔΔ με τον νόμο 5240/2025), υπό τον Γεώργιο Βαγενά, που ασκεί χρέη αναπληρωτή διοικητή της ΥΠΑ. Είχε προηγηθεί η παραίτηση του Γεώργιου Σαουνάτσου από τη θέση του διοικητή ΥΠΑ, έπειτα από το σοβαρό συμβάν της πτώσης του συστήματος επικοινωνιών του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών-Μακεδονίας (ΚΕΠΑΘΜ) στις 4 Ιανουαρίου 2026 που «έριξε μαύρο» στον ελληνικό εναέριο χώρο εκθέτοντας τη χώρα διεθνώς.

Στο μεταξύ, είχε προηγηθεί η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης επί της «Υποθέσεως C-599/22» της 18ης Απριλίου 2024, με την οποία η Ελλάδα καταδικάστηκε «για μη εκπλήρωση, από πλευράς ΥΠΑ, της υποχρέωσης παροχής ζεύξης δεδομένων αεροναυτιλίας» (το γνωστό ως Data Link ή DLS). Επίσης, είχε αποσταλεί η από 11/11/2025 αιτιολογημένη γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία «η Ελλάδα, στερούμενη της δυνατότητας παροχής αναγνώρισης μέσω της τεχνολογίας MODE S, είχε παραβεί τον κανονισμό 2018/1139» και θα έπρεπε να συμμορφωθεί εντός δύο μηνών.

Στην κρίσιμη συνεδρίαση της 18ης Φεβρουαρίου 2026, το ΔΣ της ΥΠΑ ενέκρινε εκ νέου την απευθείας ανάθεση στη γαλλική THALES, βάσει της από 20/8/2025 επικαιροποιημένης προσφοράς της για την «αναβάθμιση του Εθνικού Συστήματος Εναέριας Επιτήρησης (Radar) και του Συστήματος Επεξεργασίας Δεδομένων (DPS) της ΥΠΑ». Μάλιστα, η έγκριση αυτή έλαβε υπόψη και τη σχετική έγκριση εκ μέρους της ΕΑΔΗΣΥ (Δ/133 – ΕΑΑΔΗΣΥ/2025 – 6/11/2025) για την απευθείας ανάθεση.

Ομως, το συνολικό κόστος της προμήθειας αυτή τη φορά εκτοξεύτηκε στα 159.881.870,08 ευρώ! Δηλαδή μέσα σε σχεδόν τριάμισι χρόνια το κόστος αυξήθηκε κατά 108%!

Επειτα από την ανάρτηση στη «Διαύγεια» των παραπάνω αποφάσεων, δεδομένου και του κατεπείγοντος της προμήθειας, θα έπρεπε να προχωρήσει άμεσα η υπογραφή της σύμβασης μεταξύ των ΥΠΑ και THALES. Ωστόσο, μόλις πριν από 15 μέρες παρενέβη η ιταλική εταιρεία Leonardo, η οποία με επιστολή διαμαρτυρίας προς τον υπουργό Υποδομών και Μεταφορών Χρίστο Δήμα, την ΕΑΑΔΗΣΥ και το Ελεγκτικό Συνέδριο, που απέστειλε στις 16/3/2026, κατήγγειλε τη διαδικασία που ακολούθησε η ΥΠΑ. Κύκλοι της ΥΠΑ υποστηρίζουν ότι, τελικά, η επιλογή της γαλλικής THALES έγινε με την έγκριση και της ΕΑΑΔΗΣΥ, καθώς πρόκειται για την κατασκευάστρια εταιρεία του αρχικού PALLAS του 1999.

Σε περίπτωση που η ιταλική εταιρεία επιμείνει στις θέσεις της και υπό την απειλή πιθανών προσφυγών στις αρμόδιες υπηρεσίες και τα δικαστήρια, η υπογραφή της σχετικής σύμβασης ενδέχεται να καθυστερήσει ακόμα περισσότερο. Υπενθυμίζεται ότι το χρονικό διάστημα μεταξύ της υπογραφής ανάθεσης του έργου – όποιο και αν είναι αυτό τελικά – έως την πλήρη επιχειρησιακή αξιοποίησή του εκτιμάται σε τουλάχιστον 2-3 έτη.

Μέχρι τότε η χώρα θα συνεχίσει να επιχειρεί με απαρχαιωμένα μέσα, ενώ οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η φετινή θερινή περίοδος ενδέχεται να συνοδευτεί από αυξημένες καθυστερήσεις.