Αλτσχάιμερ χωρίς συμπτώματα – Η νέα έρευνα που ανατρέπει τα δεδομένα
Μήπως ο κόσμος γέμισε με εκατομμύρια υποψηφίους για τη νόσο Αλτσχάιμερ; Οι πρόσφατες ανακαλύψεις για την πιο συχνή νευροεκφυλιστική νόσο και η συνεπακόλουθη αμφιλεγόμενη στροφή στον ορισμό της φαίνεται να έχουν χωρίσει την επιστημονική κοινότητα σε δύο στρατόπεδα, προκαλώντας έντονες συζητήσεις.
Και αυτό διότι το ασυμπτωματικό (προκλινικό) Αλτσχάιμερ έχει στην πράξη δημιουργήσει μία σύνθετη «γκρίζα ζώνη», στην οποία βρίσκονται άνθρωποι χωρίς κανένα σύμπτωμα. Ετσι, ενώ για ορισμένους ο εντοπισμός των ιχνών μιας ασθένειας που μπορεί να εκδηλωθεί χρόνια ή ακόμη και δεκαετίες αργότερα αποτελεί την αρχή της θεραπευτικής λύσης, για άλλους συνιστά έναν αμφιλεγόμενο δρόμο.
Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά. Μέχρι πρόσφατα, η διάγνωση βασιζόταν κυρίως στην προοδευτική έκπτωση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών. Οπως, όμως, περιγράφει με γλαφυρό τρόπο σε άρθρο του στο «New Yorker» ο ανθρωπολόγος Manvir Singh, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, υπάρχουν δύο σημαντικοί «σταθμοί» που άλλαξαν τα δεδομένα.
ΘεραπείεςΟ πρώτος χρονικά εντοπίζεται το 2021, καθώς από εκείνη τη χρονιά και έπειτα η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ενέκρινε τρεις θεραπείες με μονοκλωνικά αντισώματα που αποσκοπούν στην επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου. Ολα στοχεύουν στο αμυλοειδές, ένα πρωτεϊνικό συστατικό που συσσωρεύεται στον εγκέφαλο και σχηματίζει τις χαρακτηριστικές πλάκες, οι οποίες έχουν συνδεθεί με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Από τις τρεις θεραπείες, οι δύο τελευταίες κυκλοφορούν σήμερα στην αγορά.
Η δεύτερη εξέλιξη – σταθμός αφορά τη διάγνωση. Τον Μάιο του 2025 ο FDA ενέκρινε τον πρώτο αιματολογικό βιοδείκτη για την ανίχνευση παθολογικών ευρημάτων που σχετίζονται με τη νόσο Αλτσχάιμερ. Μάλιστα, οι εξετάσεις αίματος που αναπτύχθηκαν τα τελευταία χρόνια προσεγγίζουν σε ακρίβεια τις εξετάσεις PET scan και την ανάλυση εγκεφαλονωτιαίου υγρού. Εκτοτε ακολούθησαν άλλες τρεις εγκρίσεις. «Για πρώτη φορά διαθέτουμε απλές εξετάσεις αίματος που σου λένε αν έχεις Αλτσχάιμερ», σχολίασε χαρακτηριστικά ο Bill Gates.
ΠροσδοκίεςΗ πρόοδος στα δύο κρίσιμα αυτά πεδία έχουν δημιουργήσει προσδοκίες. Το σκεπτικό όπου εδράζεται η αισιοδοξία αυτή είναι ότι εάν μπορούμε να εντοπίσουμε τη βιολογική διαδικασία της νόσου πριν από την εμφάνιση των πρώτων συμπτωμάτων και εάν διαθέτουμε φάρμακα που μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξή της, τότε ίσως ανοίγει ο δρόμος για την πρόληψη της άνοιας.
Εντούτοις και σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο νευρολόγος του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνιας, Howard Feldman, περίπου ένας στους τέσσερις ανθρώπους άνω των 65 ετών, χωρίς εμφανή γνωστική έκπτωση, παρουσιάζει συσσώρευση αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Σε παγκόσμιο επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους που θα μπορούσαν συνεπακόλουθα, να χαρακτηριστούν ως εν δυνάμει πάσχοντες.
Ωστόσο, η παρουσία αμυλοειδούς δεν αποτελεί τεκμήριο ότι θα ακολουθήσει η νόσος. Μόλις το 5%-10% των ανθρώπων αυτών εκτιμάται ότι θα εμφανίσει Αλτσχάιμερ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Σε ό,τι αφορά τον κίνδυνο σε ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής τους, οι σχετικές μελέτες τον τοποθετούν περίπου στο 25%-33%.
Η διαφωνίαΚαι σε αυτό ακριβώς το σημείο προκύπτει και η διαφωνία στους κόλπους της επιστημονικής κοινότητας. Για τους υποστηρικτές της νέας προσέγγισης, η διάγνωση πρέπει να προηγείται της εμφάνισης των συμπτωμάτων. Και αυτό διότι, όπως υποστηρίζουν, όταν ένας ασθενής εμφανίσει άνοια, έχει ήδη υποστεί εκτεταμένη νευροεκφύλιση και συνεπώς οι χαμένες νευρικές συνδέσεις και μνήμες δεν μπορούν να αποκατασταθούν. Υπό το πρίσμα αυτό, η παρέμβαση πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν νωρίτερα.
Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές προειδοποιούν ότι η παρουσία αμυλοειδούς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ένας άνθρωπος θα αναπτύξει άνοια. Επιπλέον, μέχρι σήμερα δεν έχει αποδειχθεί ότι η χορήγηση των συγκεκριμένων αντισωμάτων σε ανθρώπους χωρίς γνωστική έκπτωση, αλλά με θετικούς βιοδείκτες, μπορεί να αποτρέψει την εμφάνιση της νόσου. Με άλλα λόγια, υπάρχει ο κίνδυνος να δίνεται μια μελλοντική διάγνωση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ψυχολογία εκείνων που την έχουν λάβει, χωρίς να υπάρχει ακόμη αποδεδειγμένη θεραπευτική παρέμβαση.
Η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται, ωστόσο, στον ορισμό της νόσου. Αφορά και την αποτελεσματικότητα των νέων φαρμάκων με το ερώτημα να μένει ανοιχτό.
Νέα εποχή στη θεραπευτική της νόσουΗ πλειονότητα των επιστημόνων που ασχολούνται με την άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ πιστεύουν ότι η διάγνωση της νόσου πρέπει να είναι συνδυασμός κλινικών εκδηλώσεων και βιολογικών δεικτών, μιλάμε δηλαδή για μια κλινικοπαθολογική οντότητα. Υπάρχουν άτομα που έχουν θετικούς βιοδείκτες αλλά δεν εμφανίζουν συμπτώματα, αυτά τα άτομα δεν είναι ασθενείς, είναι άτομα σε κίνδυνο για ανάπτυξη νόσου Αλτσχάιμερ.
Ο όρος προσυμπτωματικό ή προκλινικό στάδιο της νόσου Αλτσχάιμερ πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο για άτομα με εξαιρετικά υψηλή πιθανότητα να εμφανίσουν
συμπτώματα άνοιας όπως αυτά με τις αυτόσωμες επικρατητικές μεταλλάξεις.
Η δρ Παρασκευή Σακκά είναι νευρολόγος – ψυχίατρος, πρόεδρος της Εταιρείας Αλτσχάιμερ Αθηνών
Ενας θετικός βιοδείκτης σε ένα συμπτωματικό άτομο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα νοσήσει κατά τη διάρκεια της ζωής του. Οι βιοδείκτες επιτρέπουν την αναγνώριση των ατόμων σε κίνδυνο για νόσο Αλτσχάιμερ και την ισχυρή σύσταση προς αυτούς να εφαρμόσουν παρεμβάσεις ελέγχου των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου.
Θέλω να τονίσω τα μονοκλωνικά αντιαμυλοειδικά αντισώματα προορίζονται για αυστηρά επιλεγμένους συμπτωματικούς ασθενείς, δηλαδή για άτομα στο στάδιο της
Ηπιας Νοητικής Διαταραχής ή της ήπιας άνοιας. Τα δε αποτελέσματά τους είναι ενθαρρυντικά καταρχήν γιατί προκαλούν έως και 35% επιβράδυνση σε διάστημα
18 μηνών! Μιλάμε για μια νέα εποχή στη θεραπευτική της νόσου, την εποχή των τροποποιητικών αιτιολογικών θεραπειών.
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Κατηγορίας Ειδήσεις
- Halloween: Βίαιο πάρτι στο κέντρο της Αθήνας - «Μας χτυπούσαν με ό,τι είχαν στα χέρια τους»
- Μία ήττα που θα κάνει τον Τραμπ αυτοκράτορα
- Αραβικά κεφάλαια 15 δισ. ευρώ στην Ελλάδα
- Οι Δημοκρατικοί πήραν τον έλεγχο του Κογκρέσου: Μπλε ο χάρτης των ΗΠΑ - Live εξελίξεις
- «Χουβαρντάς» στο χωριό του ο ιδρυτής της ΜΚΟ «Παιδική Χαρά»: «Ξόδευε τα 500άρια και τα 200άρια, λες και ήταν ψίχουλα»
- Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Σε πολύ κακή διάθεση ο Τραμπ στον Λευκό Οίκο, χαρακτήρισε «χαζή σαν τούβλο» αναλύτρια του Fox News
- Να φοβόμαστε τον πληγωμένο Τραμπ
- Πώς ψήφισαν οι ΗΠΑ στις ενδιάμεσες εκλογές – Η Γερουσία, η Βουλή των Αντιπροσώπων και η ψήφος των Ισπανόφωνων
- Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Η παιδίατρος που άλωσε το ρεπουμπλικανικό κάστρο της Νότιας Καρολίνας
- Το θρίλερ των αμερικανικών εκλογών, η εμμονή του Κ.Μ με τα «εξοφλημένα γραμμάτια», δεύτερος γύρος με εκατοντάδες εκατομμύρια για το Champions League, οι υποψήφιοι στον Βόρειο Τομέα
- Δημοφιλέστερες Ειδήσεις Τα Νεα
- Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Συναγερμός για τον απρόβλεπτο Τραμπ – Φόβοι για ξέσπασμα στην Ευρώπη
- To «μπλε κύμα», η ήττα Τραμπ και η τεταμένη ατμόσφαιρα στον Λευκό Οίκο – Οι επιλογές που γύρισαν «μπούμερανγκ»
- Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Οι έξι πρωτιές που αλλάζουν τα δεδομένα στην πολιτική εκπροσώπηση της χώρας
- Ψηφιακό δελτίο αποστολής: Τι αλλάζει για τις επιχειρήσεις – Οι νέοι κανόνες και οι εξαιρέσεις
- Τζόρτζια: Επανεξελέγη ο Δημοκρατικός Τζον Όσοφ – Κράτησε την έδρα στη Γερουσία απέναντι στον «εκλεκτό» του Τραμπ
- Με «άρωμα» Ελλάδας ο διάδοχος της Λαγκάρντ στην προεδρία της ΕΚΤ
- Στο επίκεντρο η οικονομική ασφυξία των Δήμων στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα
- Ενδιάμεσες εκλογές ΗΠΑ: Στα χέρια των Δημοκρατικών η Βουλή των Αντιπροσώπων
- Εορτολόγιο: Η συγκλονιστική πορεία του Οσίου που από στρατιώτης έγινε μεγάλος ασκητής – Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
- Γεγονός η πρώτη μαύρη γυναίκα κυβερνήτης – Οι πρωτιές που σημειώθηκαν στην πολιτική ιστορία των ΗΠΑ
- Τελευταία Νέα Τα Νεα
- Αλτσχάιμερ χωρίς συμπτώματα – Η νέα έρευνα που ανατρέπει τα δεδομένα
- To «μπλε κύμα», η ήττα Τραμπ και η τεταμένη ατμόσφαιρα στον Λευκό Οίκο – Οι επιλογές που γύρισαν «μπούμερανγκ»
- Στο επίκεντρο η οικονομική ασφυξία των Δήμων στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα
- Γεγονός η πρώτη μαύρη γυναίκα κυβερνήτης – Οι πρωτιές που σημειώθηκαν στην πολιτική ιστορία των ΗΠΑ
- Αρκάς: Το σκίτσο για τις αμερικανικές εκλογές – «Ψήφισαν γκρεμό, τώρα ψηφίζουν φρένο»
- Νικόλ Μαλλιωτάκη: Επανεκλέγεται για τέταρτη φορά η Ελληνοαμερικανίδα «σιδηρά κυρία» της Νέας Υόρκης
- Εορτολόγιο: Η συγκλονιστική πορεία του Οσίου που από στρατιώτης έγινε μεγάλος ασκητής – Ποιοι γιορτάζουν σήμερα
- Τραμπ στους New York Times: «Θα αποδεχθώ το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών»
- Καιρός: Πού αναμένονται βροχές την Τετάρτη (4/11) – Πτώση της θερμοκρασίας
- Τελευταία Νέα Κατηγορίας Ειδήσεις
- Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Επανεκλέγεται στη Νέα Υόρκη η Νικόλ Μαλλιωτάκη – Νίκησε τον Δημοκρατικό Μάικ ΝτεΣίλις
- Εκλογές στις ΗΠΑ: Παίρνουν τη βούλη οι Δημοκρατικοί
- Η Νικόλ Μαλλιωτάκη επανεξελέγη στη Νέα Υόρκη: Η σχέση της με τον Τραμπ και η στάση της απέναντι σε Τουρκία και F-35
- Λαγκαδάς: Μοναχικοί εθελοντές τρέχουν σε φωτιές, εκπαιδεύουν μαθητές για ΚΑΡΠΑ – “Δεν έχουμε όχημα και περπατάμε χιλιόμετρα”
- Δύσκολη δοκιμασία για τη ΝΕΠ απέναντι στον πρωταθλητή Ολυμπιακό
- ΚΚΕ και ΚΝΕ καταγγέλλουν φασιστική επίθεση σε μαθήτρια στα Ζαρουχλέικα
- Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Τον πλήρη έλεγχο του Κογκρέσου αναλαμβάνουν οι Δημοκρατικοί – Ιστορικές νίκες και σε «οχυρά» των Ρεπουμπλικανών
- Τραμπ μετά την ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές: «Άνοιγμα» συνεργασίας στους Δημοκρατικούς, αλλά με το βέτο στο τραπέζι
- Ιστορικό ραντεβού μνήμης για τα 100 χρόνια του ποδοσφαιρικού Απόλλωνα Πατρών
- Το ΠαΣοΚ προχωρεί