Πυλώνας ανάπτυξης ο Κάθετος Διάδρομος

Ποια είναι τα οικονομικά οφέλη για την ελληνική οικονομία και ποιος είναι ο ρόλος του ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ σε αυτό το εμβληματικό έργο που καθιστά τη χώρα μας ενεργειακό κόμβο.

Της ΜΑΙΡΗΣ Ι. ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Η παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα επαναδιατάσσεται με ταχύτητα και η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο αυτού του νέου παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη. Η εξέλιξη της χώρας σε κρίσιμο περιφερειακό κόμβο εισαγωγής, μεταφοράς και διανομής φυσικού αερίου και Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG) συνιστά μια βαθιά ανατροπή του γεωοικονομικού σκηνικού, με αιχμή του δόρατος τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο (Vertical Gas Corridor). Πρόκειται για ένα στρατηγικό εγχείρημα που αναγνωρίζεται πλέον καθολικά ως μια γνήσια εθνική υπόθεση, η οποία τέμνει οριζόντια τις κομματικές γραμμές και εξασφαλίζει τη συμπόρευση των πολιτικών δυνάμεων της χώρας.

Οι επιχειρηματικές εξελίξεις είναι ραγδαίες. Πρόσφατα, η ATLANTIC – SEE LNG TRADE Α.Ε. (η κοινή εταιρεία του ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας) προχώρησε σε μια κίνηση-ματ, διπλασιάζοντας τις συμβατικές ποσότητες LNG που θα προμηθεύεται από την αμερικανική Venture Global, «κλειδώνοντας» ένα εκατομμύριο τόνους ετησίως (MTPA), δηλαδή 1,3 δισ. κυβικά μέτρα αερίου, για τα επόμενα 20 χρόνια, με έναρξη το 2030.

Η κίνηση αυτή ήρθε σε συνέχεια των δεσμευτικών συμφωνιών που υπεγράφησαν την άνοιξη του 2026 με την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη για συνολικό όγκο 1,5 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου κάθε χρόνο, στοχεύοντας στην ενίσχυση των προοπτικών του Κάθετου Διαδρόμου. Οι παραπάνω συμφωνίες επιβεβαιώνουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο του ομίλου AKTOR και της ΔΕΠΑ Εμπορίας στην προσπάθεια, την ώρα που το ίδιο το έργο φιλοδοξεί να μετατρέψει τη γεωγραφική θέση της χώρας σε ένα ισχυρό εθνικό πλεονέκτημα.

Η στρατηγική βαρύτητα αυτού του νέου ενεργειακού χάρτη επιβεβαιώθηκε με τον πιο επίσημο τρόπο κατά την πρόσφατη επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ και Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Μάρκο Ρούμπιο, στην Αθήνα στο πλαίσιο του Στρατηγικού Διαλόγου Ελλάδας – ΗΠΑ. Ο Μ. Ρούμπιο συνέδεσε ευθέως την ενεργειακή ασφάλεια με τις γεωπολιτικές ισορροπίες, χαρακτηρίζοντας τον Κάθετο Διάδρομο ως τη «ραχοκοκαλιά» για τη μεταφορά του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη.

Η Ουάσιγκτον βλέπει πλέον στην Αθήνα έναν «απαραίτητο σύμμαχο» και έναν ασφαλή ενεργειακό κόμβο που ανοίγει τον δρόμο για την ανεξαρτητοποίηση της ανατολικής Ευρώπης από το ρωσικό φυσικό αέριο. Αυτή η ισχυρή αμερικανική στήριξη αντανακλά τη διακομματική σύμπνοια που καταγράφεται στην εγχώρια πολιτική σκηνή γύρω από τη γεωστρατηγική θωράκιση της χώρας.

Η κυβέρνηση προωθεί μεγάλες ενεργειακές επενδύσεις που θωρακίζουν τη χώρα με τη σύμφωνη γνώμη και των ιστορικών πολιτικών παρατάξεων. Από την πλευρά της αντιπολίτευσης, για την πολλαπλή σημασία του Κάθετου Διαδρόμου ως μείζονος εθνικού ζητήματος μίλησε πρόσφατα και ο πρώην υπουργός Ενέργειας και ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης. Μάλιστα, ο ίδιος είχε διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στον αρχικό σχεδιασμό του έργου υπογράφοντας την πρώτη διακρατική συμφωνία το 2014, γεγονός που επιβεβαιώνει περίτρανα τη διαχρονική γεωπολιτική αξία του άξονα αυτού.

Η ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου βασίζεται, άλλωστε, σε μια ξεκάθαρη συνέχεια του κράτους. Από τη φάση του αρχικού σχεδιασμού έως την υλοποίηση μεγάλων ενεργειακών υποδομών, τα πολιτικά κόμματα που κυβέρνησαν την Ελλάδα κινήθηκαν διαχρονικά με κοινό βηματισμό, τοποθετώντας την ενέργεια ως βασικό πυλώνα εθνικής ασφάλειας.

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να απαντήσει σε μια μακροχρόνια γεωπολιτική πίεση. Για χρόνια, η Μόσχα και η Αγκυρα επεδίωκαν να εγκλωβίσουν τη νοτιοανατολική και την κεντρική Ευρώπη σε ένα μονοπώλιο τροφοδοσίας, χρησιμοποιώντας ως βασικό μοχλό τον αγωγό TurkStream. Ο σχεδιασμός προέβλεπε τη διοχέτευση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω Βουλγαρίας, καθιστώντας την Τουρκία τον απόλυτο ρυθμιστή των ευρωπαϊκών ροών.

Ο Κάθετος Διάδρομος ανατρέπει πλήρως αυτή τη στρατηγική. Κινούμενος αντίστροφα, λειτουργεί ευθέως ανταγωνιστικά στον TurkStream και προσφέρει στην Ευρώπη, μια αξιόπιστη εναλλακτική λύση: τη μεταφορά μη ρωσικού αερίου από τον Νότο προς τον Βορρά, περιορίζοντας δραστικά τη γεωπολιτική επιρροή της Ρωσίας και της Τουρκίας στην περιοχή.

Για να κατανοήσει κανείς τη σημερινή γεωοικονομική δυναμική αυτού του άξονα, είναι απαραίτητο να ανατρέξει στην ιστορική αφετηρία του επιχειρηματικού σκέλους του, η οποία εκκίνησε τον Νοέμβριο του 2025. Ηταν η χρονική συγκυρία που ο όμιλος AKTOR και η ΔΕΠΑ Εμπορίας ένωσαν τις δυνάμεις τους, προχωρώντας στη σύσταση της ATLANTIC – SEE LNG TRADE Α.Ε. με σκοπό την εισαγωγή LNG στην Ελλάδα και την περαιτέρω μεταπώλησή του εκτός των εθνικών συνόρων.

Η εταιρεία επέδειξε ταχύτατα αντανακλαστικά, προχωρώντας σε μια κομβική συμφωνία με την οποία κορυφώθηκε η Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC) στο Ζάππειο Μέγαρο. Εκεί υπεγράφη η πρώτη εικοσαετής συμφωνία αγοραπωλησίας (SPA) με τον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό Venture Global Inc., η οποία αποτελεί την πρώτη μακροχρόνια σύμβαση προμήθειας LNG με αμερικανικό πάροχο στα ελληνικά χρονικά. Ταυτόχρονα, υπεγράφησαν μνημόνια συνεργασίας με δημόσιες εταιρείες αερίου από την ανατολική Ευρώπη.

Αυτό το ορόσημο έφερε και τα επόμενα βήματα. Τέλος Ιανουαρίου του 2026, η εταιρεία υπέγραψε την εναρκτήρια εμπορική συμφωνία πώλησης αμερικανικού LNG στην ουκρανική Naftogaz (σε συνεργασία με την BP).

Το πρώτο αυτό φορτίο (έως 1 TWh) παραδόθηκε με επιτυχία τον Μάρτιο του 2026 μέσω του «Route 1» (Ελλάδα – Βουλγαρία – Ρουμανία – Μολδαβία – Ουκρανία). Λίγο αργότερα, τον Φεβρουάριο του 2026, στο πλαίσιο της υπουργικής συνόδου στην Ουάσιγκτον, από τον Λευκό Οίκο και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ (NEDC) εξασφαλίστηκαν νέα μνημόνια συνεργασίας, εδραιώνοντας την Αθήνα ως την επίσημη πύλη εισόδου του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη. Και ακολούθησαν οι δεσμευτικές συμφωνίες με την Αλβανία και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη που έδωσαν υπόσταση στον Κάθετο Διάδρομο.

Οι εξελίξεις αυτές έχουν πλέον αποκτήσει αξιόλογη κλίμακα στο πεδίο των διεθνών εμπορικών δεσμεύσεων. Πέρα από τη διευρυμένη συμφωνία με τη Venture Global που τίθεται σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2030, το πλέγμα των Μνημονίων Κατανόησης (MoU) που έχει συνάψει η ATLANTIC – SEE LNG TRADE Α.Ε. με χώρες της κεντρικής και της ανατολικής Ευρώπης στοχεύουν συνολικά σε ποσότητες LNG που αγγίζουν τα 3,7 δισ. κυβικά μέτρα (BCM).

Πέραν της γεωπολιτικής υπεραξίας, ο Κάθετος Διάδρομος παράγει απτά οικονομικά οφέλη. Όπως επισημαίνει ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ομίλου AKTOR, οι μακροχρόνιες συμβάσεις αποτελούν τον μοναδικό δρόμο για τη διασφάλιση σταθερότητας και προβλεψιμότητας των τιμών στην αγορά, ενώ παράλληλα βελτιώνουν θεαματικά την τραπεζική ελκυστικότητα (bankability) των νέων έργων υποδομής.

Μιλώντας σε συνέδριο, ο Αλ. Εξάρχου επεσήμανε τη σημασία που έχει η Ελλάδα για το εγχείρημα του Κάθετου Διαδρόμου, καθώς η γεωγραφική θέση της τής προσφέρει μια ιστορική ευκαιρία ώστε να λειτουργήσει ως διεθνής ενεργειακός κόμβος. Και υπογράμμισε ότι η Ελλάδα έχει πλέον ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας να αποτελέσει πυλώνα γεωπολιτικής σταθερότητας, το οποίο δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να χάσει, καθώς δεν θα είναι διαθέσιμο για πάντα.

Αναφερόμενος στο LNG, σημείωσε ότι δεν αποτελεί ευκαιρία μόνο για τον όμιλο, αλλά κυρίως για την Ελλάδα, καθώς αλλάζει τη γεωπολιτική ισορροπία στην περιοχή υπέρ της χώρας. Και προσέθεσε ότι ο Κάθετος Διάδρομος μπορεί να διασφαλίσει την επαρκή τροφοδοσία της Ευρώπης με σημαντικές ποσότητες αμερικανικού LNG ενόψει της απαγόρευσης του ρωσικού φυσικού αερίου και των τυχόν προσμείξεων αυτού με εισαγωγές αζερικού φυσικού αερίου.

Σε επιχειρηματικό επίπεδο, το LNG αποτελεί βασικό πυλώνα για τη διαφοροποίηση των εσόδων, μακριά από την αποκλειστική εξάρτηση από τις κατασκευές. Ο όμιλος AKTOR δρομολογεί ένα ευρύ επενδυτικό πλάνο ύψους 3 δισ. ευρώ, διοχετεύοντας το 10% στην εμπορία LNG και το 40% στην ενέργεια γενικότερα.

Η στρατηγική αυτή περιλαμβάνει τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης πλατφόρμας LNG με κρίσιμες υποδομές. Μέσω στρατηγικής συνεργασίας με τον όμιλο MOTOR OIL, έχει συμφωνηθεί η απόκτηση από τον όμιλο AKTOR του 50% της εταιρείας Dioriga Gas, η οποία αναπτύσσει το δεύτερο FSRU της Ελλάδας και προσφέρει απόλυτο έλεγχο στην αλυσίδα αξίας. Ο όμιλος AKTOR έχει θέσει μακροπρόθεσμο στόχο EBITDA για τον τομέα LNG μεταξύ 75 εκατ. έως 125 εκατ. ευρώ, υποστηριζόμενος από στοχευμένες επενδύσεις 200 εκατ. ευρώ.

Ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος αποδεικνύει ότι η ισχύς μιας χώρας στο σύγχρονο διεθνές περιβάλλον δεν μετριέται στενά με οικονομικούς δείκτες, αλλά και συμπληρώνεται και από το αποτύπωμα της γεωπολιτικής της χρησιμότητας. Η Ελλάδα, ευρισκόμενη «ένα βήμα μπροστά», έχει πλέον ένα σπάνιο παράθυρο ευκαιρίας να λειτουργήσει ως πυλώνας σταθερότητας και ενεργειακής ασφάλειας για ολόκληρη την Ευρώπη. Η διαφύλαξη αυτού του πλεονεκτήματος, μακριά από κομματικές αντιπαραθέσεις, αποτελεί ύψιστη εθνική υποχρέωση σήμερα και στο μέλλον.