Εμμονική οικοφοβία

Στις αρχές του 19ου αιώνα, οι πλούσιοι Αγγλοι ανέπτυξαν μια «μανία» να εγκαταλείπουν τις οικογενειακές εστίες τους και να πραγματοποιούν πολυήμερα ταξίδια, είτε στη Σκωτία είτε στην Ευρώπη, για να διασκεδάσουν την ανία τους, αλλά και να επιδείξουν την οικονομική τους άνεση. Ως «ένα στάδιο πολιτισμού ή πολυτέλειας» περιέγραψε αυτήν την τάση το εξέχον μέλος του κινήματος του Ρομαντισμού, ο Αγγλος ποιητής και πεζογράφος Ρόμπερτ Σούθεϊ, και την ονόμασε «οικοφοβία».

Σταδιακά η λέξη έπαψε να έχει θετικό ή -έστω- χιουμοριστικό πρόσημο και απέκτησε χαρακτηριστικά μιας έννοιας που εξέφραζε τη δυσφορία. Μέχρι που ήρθε, στις αρχές της δεκαετίας του 1990 και εντεύθεν, ο επίσης Βρετανός, αλλά αυτήν τη φορά φιλόσοφος, σερ Ρότζερ Σκράτον να της προσδώσει βαθιά, ιδεολογική και πολιτική πνοή. Και έκτοτε η λέξη «οικοφοβία» σημαίνει την εθνική αποδοκιμασία, την αποστροφή στην εθνική κουλτούρα, την άρνηση/απόρριψη της εθνικής ιστορίας. Γενικά, δηλαδή, όπως φαίνεται, την άρνηση κάθε εθνικού. Κάτι που προφανώς το συναντάμε πλέον και σήμερα ως ιδεολογία και ως πολιτική πρακτική.

Και αν όλα τα παραπάνω είναι η θεωρητική προσέγγιση των πραγμάτων, τότε… μην πάει κάποιος πολύ μακριά για να δει την πρακτική εφαρμογή της. Είναι η υποδοχή της είδησης και της αποτίμησης της επίσκεψης Ρούμπιο στην Αθήνα. Πριν από την επίσκεψη, ο δημόσιος διάλογος κατακλύστηκε από σενάρια συνωμοσίας μέχρι… εσχατολογικά αναθέματα. Ενώ στην αποτίμηση κατεγράφησαν «απόψεις» που άφηναν αχλή… εθνικής παράδοσης, υποτέλειας και «χρεοκοπίας». Και, όλως περιέργως, αυτή η αρνητική προσέγγιση είναι ακριβώς ίδια και από τα ίδια πρόσωπα, τους πολιτικούς και τους δημοσιολογούντες που ελεεινολογούσαν, για παράδειγμα, σε πρόσφατες επισκέψεις του Ερντογάν στις ΗΠΑ, όταν το αλάνθαστο πολιτικό τους κριτήριο διέγνωσε «εθνικές ταπεινώσεις» και «εξευτελισμούς». Χαρακτηρισμούς που θα διατύπωναν στον υπερθετικό βαθμό, αν ο Ρούμπιο είχε εκφωνήσει την αντίστοιχη ομιλία όχι στην Πνύκα, αλλά στο… Λευκό Παλάτι της Αγκυρας!

Ιδίως στην πορεία προς τις εθνικές κάλπες θα πρέπει αν όχι να σταματήσει, πράγμα αδύνατο, τουλάχιστον να περιοριστεί αυτή η τάση για «εθνικό αυτομαστίγωμα». Δεν μπορεί η εθνική άμυνα και η εξωτερική πολιτική να γίνονται προεκλογικό άθυρμα στα χέρια δημαγωγών. Πολλώ δε μάλλον όταν η συντριπτική πλειονότητα των κομμάτων -και όλων όσων κυβέρνησανέχει πορευθεί στην ίδια διαδρομή, προφανώς με διαφορετικές ταχύτητες και αποφασιστικότητα. Η φιλολογία της δήθεν «προδοσίας» δεν προσθέτει ψήφους, αλλά αφαιρεί εθνικές παρακαταθήκες. Δεν πληγώνονται κυβερνήσεις, αλλά η πατρίδα.

Keywords