«Χρόνο ειρήνης» αγοράζουν ΗΠΑ – Ιράν

Στον κόσμο των εξωτερικών σχέσεων και της διπλωματίας, όπως και στην ενημέρωση, οι κακές ειδήσεις υπερισχύουν των καλών νέων. Η μόνη πιθανότητα να γλιτώσει κάποιος από το χάος προκύπτει από ισχυρά αιτιολογημένη θεώρηση του μέλλοντος, ώστε να παραμεριστεί το αρνητικό από ένα παγκόσμιο ανθεκτικό θετικό μήνυμα (διπλωματικός ευαγγελισμός).

Η εμφάνιση του ψηφιακού κόσμου και των Big Data δεν δημιουργούν πιο ορθολογικό και προβλέψιμο περιβάλλον. Συνεχίζει να δημιουργείται χάος με κίνδυνο να πιστέψουμε ότι δεν ισχύουν αρχές, που όμως εξακολουθούν να ορίζουν τη σταθερότητα και την εξέλιξη.

Απορεί ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών με την επιμονή του Ιράν στις θέσεις του απέναντι στις πανίσχυρες ένοπλες δυνάμεις που το κυκλώνουν. Η Δύση συνολικά προβληματίζεται από τη στάση ενός θεοκρατικού συστήματος που εξουθενώνει τους πολίτες του, τους εξεγείρει, αλλά ακόμη και αντιφρονούντες υποκύπτουν στην αξία της θρησκείας που τους ενώνει.

Όμως και η πολιτειακή δομή στο Ιράν δεν επιτρέπει ακόμη και στην ακραία περίπτωση ανατροπής του καθεστώτος να εξασφαλιστούν διάδοχες δομές χωρίς τον κίνδυνο της «τέλειας καταιγίδας».

Η απόλυτη καθετοποίηση του συστήματος, με τις πολυμερισμένες δυνατότητες διαδοχής, την κυριαρχία των Φρουρών της Επανάστασης, των υπηρεσιών ασφάλειας, επιβάλλεται από τον ανώτατο κλήρο που διοικεί τη χώρα επειδή ο σωστός μουσουλμάνος του Ιράν συνεχίζει να βλέπει στον Χαμενεΐ τον εκπρόσωπο του Προφήτη, που ρυθμίζει την καθημερινότητα ηγετών και λαού σύμφωνα με τον Ιερό Νόμο και την ερμηνεία του Κορανίου από τους ιεροδιδασκάλους (αγιατολάχ).

Στη βάση της θρησκείας οικοδομήθηκε ένα καθεστώς διακυβέρνησης, επειδή κυριάρχησε στα λαϊκά στρώματα και ενισχύθηκε με τα έσοδα του πετρελαίου, την πυρηνική του εξέλιξη, τους αντιπροσώπους του (proxies) στην περιοχή, που δραστηριοποιούνται ακόμη και στις καθαρά σουνιτικές χώρες.

Ο ισλαμικός κόσμος, ιδιαίτερα οι δυναστείες στις χώρες του Κόλπου, στο Μαρόκο, στην Ιορδανία, θα νιώσουν απαλλαγμένοι αν επιτευχθούν θεσμικές και δομικές αλλαγές στο Ιράν, αλλά όλοι στην περιοχή υπογραμμίζουν κυρίως προς τις ΗΠΑ να συνεχίσουν την προσεκτική προσέγγιση με την Τεχεράνη υποδεικνύοντας ότι η διπλωματία θα αποφέρει καλύτερα αποτελέσματα.

Υπενθυμίζουν με τον τρόπο τους ότι η τακτική αντιμετώπισης των πυρηνικών δυνατότητων της Τεχεράνης ήταν επιτυχής με τη διαδικασία Ομπάμα, την οποία κατήργησε, κατά την πρώτη προεδρική θητεία του, ο σημερινός Πρόεδρος των ΗΠΑ.

Η Ουάσιγκτον δημόσια υιοθετεί την ισχυρή γλώσσα του Προέδρου, συνεχίζει τη διπλωματική πίεση ενισχύοντας τη στρατιωτική παρουσία, αλλά διακριτικά αποδέχεται τις επισημάνσεις των κρατών της περιοχής και συμφωνεί με τις προτεινόμενες από την Τεχεράνη ημερομηνίες για συνομιλίες στη Γενεύη επί βελτιωμένων ιρανικών προτάσεων.

Την Πέμπτη (26 Φεβρουαρίου 2026), ημέρα που κυκλοφορεί το «Ποντίκι», στη Γενεύη οι δύο αντιπροσωπείες θα συναντηθούν για να επεξεργαστούν όσα θα φέρει στο τραπέζι των συνομιλιών η ιρανική αντιπροσωπεία.

Πιθανώς θα συνδιαμορφωθεί σχέδιο συμφωνίας με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές, τους οποίους ο Τύπος συνεχίζει να θεωρεί επιχειρηματίες και όχι διπλωμάτες, λησμονώντας ότι και οι επιχειρηματίες διαπραγματεύονται άοκνα, σκληρά και επίμονα για να εξασφαλίσουν τα συμφέροντά τους σε μία αγορά εξίσου σκληρή όπως το θέατρο των διεθνών σχέσεων. Ευτυχώς για την περιοχή και τη διεθνή σταθερότητα και οι δύο πλευρές αγοράζουν προσεκτικά «χρόνο ειρήνης».

Το Ισραήλ συνεχίζει να παραμένει σημαντικό τρίτο μέρος στη διαμόρφωση των εξελίξεων. Από θέση ισχύος ο Ισραηλινός πρωθυπουργός αναφέρεται στο αμυντικό εξάγωνο στο οποίο συμμετέχουν Ελλάδα, Κύπρος και χώρες της Συμφωνίας του Αβραάμ. Σκόπιμα ο Νετανιάχου δεν τις κατονόμασε, αλλά άφησε να υπονοηθούν, χωρίς να αποκλείσει το Κατάρ ή να υπερτονίσει τον ρόλο του Ομάν.

Αν οι δρώντες συνεχίσουν να διατηρούν την ψυχραιμία τους, τότε μάλλον απαξιώνονται απόψεις που υπερτονίζουν ότι η ισχυρή δύναμη πυρός στην περιοχή επιβάλλει επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν, διότι ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν μπορεί να αποχωρήσει «άπραγος» από το πεδίο.

Ταυτιζόμαστε μάλλον με την άποψη που υποστηρίζει ότι ο Πρόεδρος Τραμπ, ενόψει ενδιάμεσων εκλογών, ισχυροποιείται από μία διπλωματική νίκη

● προσφέροντας πλεονεκτήματα στο Συμβούλιο Ειρήνης για το Παλαιστινιακό,

● αναδεικνύοντας επίσης την παγκόσμια ειρηνευτική ηγεμονία των ΗΠΑ έναντι Ρωσίας και Κίνας.

Η Μόσχα, που καθημερινά ισοπεδώνει το Κίεβο, σε περίπτωση που η Τεχεράνη συμφωνήσει με την Ουάσιγκτον θα διαπιστώσει ότι ακόμη μία χώρα απομακρύνεται προσαρμοζόμενη (sic) στα νέα δεδομένα. Στη διεθνή πραγματικότητα τρομοκράτες ταχύτατα μετατρέπονται σε θεσμικούς συνομιλητές, σε έναν κόσμο σε μετάβαση, στον οποίο όμως συνεχίζουν να ισχύουν αξίες τις οποίες λαϊκιστές, αυταρχικοί και αναθεωρητές προσπαθούν παθιασμένα να απαξιώσουν.

Στον άξονα των συμφερόντων για εκτόνωση των κρίσεων και επαναφορά μεγαλύτερης σταθερότητας η Ελλάδα και η Κύπρος συνομιλούν πλέον με το διεθνές περιβάλλον απελευθερωμένες από την πόλωση που επιθυμεί να επιβάλει η Τουρκία.

Η συμπερίληψη Αθηνάς και Λευκωσίας στα μεγάλα τραπέζια της διπλωματίας και η ενίσχυση της διεθνούς θέσης της Κύπρου, χάριν της προεδρίας στην Ε.Ε., και της Ελλάδας ως μη μόνιμου μέλους του Συμβουλίου Ασφαλείας, συγκρατείται με ιδιαίτερη προσοχή από την Τουρκία.

Η Άγκυρα με τις επιλογές της, που στοίχισαν σε αξιοπιστία και δυνατότητες σε αμυντικές συνεργασίες με ΗΠΑ και Ε.Ε., μοχθεί πολιτικά και διπλωματικά να διαβεβαιώσει ότι εργάζεται για προβολή των ευρωατλαντικών συμφερόντων. Όμως, επειδή «έχουν γνώση οι φύλακες», που δεινοπαθούν γεωστρατηγικά από τις μεταπτώσεις της τουρκικής συμπεριφοράς:

● Στη Συρία το νέο καθεστώς συνομιλεί προνομιακά με τη Σαουδική Αραβία και δευτερευόντως με την Τουρκία.

● Στο Παλαιστινιακό, ενώ Αίγυπτος, Κατάρ και Ιερουσαλήμ συντονίζονται με το Συμβούλιο Ειρήνης του Προέδρου Τραμπ, η Τουρκία, για να παραμείνει σε ρόλους που η ίδια αξιολογεί ως σημαντικούς, διαθέτει στρατιωτικές δυνάμεις για την πρώτη γραμμή του μετώπου.

● Στο Ιράν η Άγκυρα ανακοινώνει ότι είναι έτοιμη για διαμεσολάβηση. Γνωρίζει ότι Αμερικανοί και Ισραηλινοί δεν θα αφήσουν τον παραμικρό χώρο στην Τουρκία. Η Τεχεράνη επίσης κατατάσσει την Τουρκία μεταξύ των δυνάμεων που ευχαρίστως θα διευκόλυναν ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος. Στην περιοχή δεν λησμονείται ότι η Τουρκία το 2007 εξασφάλιζε προνομιακές σχέσεις με τη Συρία του Άσαντ, αλλά το 2010 Άγκυρα και Ντόχα πρώτες υποστήριξαν την ανατροπή του Άσαντ και την απομάκρυνσή του ακόμη και «νεκρού» από τη Συρία.

● Στη Λιβύη ο Ερντογάν, υποστηρικτής της κυβέρνησης στην Τρίπολη, εύκολα στράφηκε στον Χαφτάρ ελπίζοντας να εξασφαλίσει στην Ανατολική Λιβύη υποστήριξη της παράνομης απαίτησής του για θαλάσσιες ζώνες που δεν αποδέχονται Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος.

● Στην περιοχή της Μεσογείου τα παράνομα ενεργειακά σχέδια της Τουρκίας ανατρέπονται από την παρουσία ενεργειακών κολοσσών, των ΗΠΑ, της Ε.Ε., της Αιγύπτου, του Κατάρ και του Ισραήλ.

Ό,τι απεργάζονται οι «μηχανικοί του χάους» αξίζει να το αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά, παρά τις διαπιστωμένες αδυναμίες του συστήματος, που εξασφάλισε σταθερότητα και κάποια μορφή μακράς παγκόσμιας ειρήνης.

● Αντισυστημικοί στρέφονται κατά των αρχών και αξιών που εγγυώνται την πρόοδο και την ανάπτυξη, χωρίς να προσφέρουν υπηρεσία στους λαούς και τη διεθνή κοινωνία.

● Τα μορφώματα του δήθεν χάους εργάζονται μόνο για προσωπικά, βραχύβια και καιροσκοπικά συμφέροντα.

● Τα κοινοβουλευτικά κόμματα, οι δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις και η κοινωνία των πολιτών γνωρίζουν τα σημεία φθοράς του μακροχρόνιου συστήματος και εκ των πραγμάτων υποχρεώνονται, ύστερα και από απαίτηση των πολιτών, να το εκσυγχρονίσουν.

● Οι αναζητήσεις της διεθνούς κοινότητας, αλλά και κάθε ανεξάρτητης πολιτείας αποτελούν την κινητήρια δύναμη για εξέλιξη θεσμική, οικονομική, κοινωνική, τεχνολογική.

Ο Πρόεδρος Τραμπ, δημοκρατικά εκλεγμένος ηγέτης με ισχυρότατη εντολή του λαού του, θεωρεί ότι κινείται όπως υποσχέθηκε στο εκλογικό του σώμα. Σύντομα όμως θα βρεθεί πάλι μπροστά στην κρίση των Αμερικανών ψηφοφόρων. Στις ενδιάμεσες εκλογές θα αποφασίσουν οι Αμερικανοί αν ο ηγέτης τους έκανε ξανά την «Αμερική Μεγάλη», ώστε να τους οδηγήσει επιτυχώς στη νέα περίοδο παγκόσμιας ισχύος.

Αντιμέτωπες οι ΗΠΑ με οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις συνεχίζουν να συμμετέχουν στον «τερματισμό πολέμων» συμπεριλαμβανομένου και του Ιράν, που στην παρούσα στιγμή κλονίζει μία ευαίσθητη περιοχή κατά τη διάρκεια του ιερού μήνα του Ραμαζανίου;

Ίσως ικανοποιεί τις ανάγκες της διπλωματίας μία απάντηση της μορφής: «Από εχθρού η σωτηρία μου» («Ex inimici salus mea», Καρδινάλιος Μαζαρέν).

Ελπίζουμε η ανοχή στη διαφορετικότητα να καθορίσει τις εξελίξεις και ο αμοιβαίος σεβασμός να αναδειχθεί σημαντική παράμετρος στη διαπραγμάτευση στη Γενεύη δείχνοντας στη Μόσχα και στο Πεκίνο ότι οι όροι σύγκλισης διευκολύνονται τουλάχιστον όταν δεν βομβαρδίζονται πόλεις και χώροι προσευχής στη διάρκεια μεγάλων θρησκευτικών εορτών.

Ο Έλληνας, ο Κύπριος και ο Τούρκος υπουργοί Εξωτερικών αντιλαμβάνονται τα κελεύσματα των καιρών και δραστηριοποιούνται με σταθερότητα και επιμονή για να εξυπηρετήσουν τα συμφέροντα των χωρών τους προσαρμοσμένοι στα κελεύσματα της διεθνούς διπλωματικής ανάγκης. Την υπηρεσία τους προσφέρουν στο κράτος και τους ηγέτες τους αναγνωρίζοντας ότι η στιγμή αναδεικνύει τον ηγέτη και όχι οι «Μηχανικοί του Χάους» (Giuliano da Empoli, εκδόσεις Κέδρος, 2024).

* Ο Θεόδωρος Ι. Θεοδώρου είναι πρέσβης ε.τ.

Διαβάστε επίσης:

«Πραγματικά εκπληκτική ομορφιά»: Πώς «κυνηγός» μοντέλων «ψάρευε» κορίτσια για τον Επστάιν με δόλωμα το μόντελινγκ

Η ΕΕ μειώνει τη ρωσική αποστολή στις Βρυξέλλες, απάντηση υπόσχεται η Μόσχα

Bloomberg: Δορυφορικές εικόνες αποδομούν το αφήγημα Τραμπ για μια «εύκολη νίκη» στο Ιράν